Intern Bunkernummer |
La M 10 |
Lokatie |
|
Toegankelijkheid |
Bunker vrij maar moeilijk toegankelijk door puin aan toegang |
|
Aantal kamers |
1 geknikt toegangssas en 1 kamer voor de signaallamp |
|
Type bunker |
|
| Routebeschrijving om deze bunker te vinden: |
- De bunker is te vinden langs de Preekboomstraat en maakt deel uit van een cluster van 3 bunkers.
- Deze bunker ligt in een weiland kort nabij de Preekboomstraat in een bocht tussen Preekboomstraat en expressweg.
|
| Oude Bunkerkaarten en nummeringen van toepassing voor deze bunker |
- Omdat er van de structuren van de Hollandstellung niet echt een eenduidige nummering bestaat, is het natuurlijk vervelend dat deze die er mogelijks al van bestaan op de duur allen door elkaar worden gebruikt en we op de duur het bos door de bomen van nummeringen niet meer zien staan. Dit zijn alvast de nummeringen die ik ken van deze bunkers:
|
Kaart (boven): de Hollandstellung - Sector Marinegedeelte
Deze structuur is aangeduid op nevenstaand kaartje met het nummertje "14". Dit is de meest rechtse structuur van 3 structuren getekend onderaan links dit kaartje.
Meer naar rechts zie je de structuren liggen tegen de Nederland-Belgische grens deel uitmakend van Stutzpunkt Karl op grondgebied Middelburg.
(Kaart: Collectie Alain Van Geeteruyen)
|
|
|
| Huidig kadastraal perceelnummer waar de bunker bijhoort en werd gebouwd: |
- Gemeente Lapscheure, Sectie D, kadastraal perceel 450 (gedeeltelijk) - de bunker heeft nooit een apart kadasternummer gehad.
|
Kadasterschets detail en luchtfoto.
Deze actuele kadasterschets (anno 2025) toont de ganse cluster van 3 structuren. De 3 bunkers van de cluster zijn er allen op aangeduid als effectief bestaande structuren maar geen enkele structuur heeft een apart kadasternummer. Deze bunker La M 09 is de meest noordoostelijk witte structuur op de foto. Deze signaallampbunker ligt op perceel D450. La M 10 is de witte structuur links van perceel D452g. Zuidelijk ervan op perceel B405 ligt een kleinere telefoniebunker Mo M 05.
|
|
|
| Meer details over de originele eigenaars en de aktes behorende bij deze bunker: |
- De originele eigenaars van locaties waar Duitse bunkers werden gebouwd, werden niet zoals bij de bouw van Belgische bunkers in het interbellum onteigend. Zij hadden gewoon pech en de Duitse bezetter eigende zich de grond toe en bouwde er op wat hij er wilde opzetten. Men had daar als burger weinig over te klagen en kreeg dus op die manier een In veel gevallen giftig Duits cadeau.
- Na de oorlog werden deze bunkers dan ook automatisch opnieuw eigendom van wie er origineel eigenaar van was voor de opeising gezien zij daar nooit voor onteigend waren.
- Zeer zelden zijn daar na de oorlog van Belgische kant schadevergoedingen voor betaald omdat de aanwezigheid van de structuren soms wel meer dan storend was voor de originele eigenaars of omdat de structuren interessant waren om over te nemen als Belgische bunkers naar de toekomst toe (is zelden gebeurd voor alle duidelijkheid)
- Het stond de eigenaar dan ook, zeker in de beginperiode na WOI, vrij daar mee te doen wat hij wou, al was afbreken zelden een optie omdat daar zeker op die momenten de middelen niet toe bestonden.
- Deze bunker zal heden eigendom zijn en behoren bij het weiland waar hij op gebouwd staat.
|
Luchtfoto 1971 www.geopunt.be
Oude luchtfoto uit 1971 van de zone waar deze bunkers stonden. Op deze luchtfoto van 1971 staan de 3 bunkers allen duidelijk zichtbaar op.
De bunker La M 10 staat volledig afgescheiden westelijk van de gebouwen. Mo M 05 valt als kleinere bunker nog het minst goed te spotten aan de overzijde van de gracht in het veld. La M 09 staat zoals hij nu ook nog kan gespot worden in het weiland bij de bocht.
|
|
|
Luchtfoto 2000 - 2003 www.geopunt.be
Identiek zicht uit 2000 - 2003. Wat je ziet op de foto's van deze structuur, blijft altijd identiek en ongewijzigd door de jaren.
|
|
|
Actuele luchtfoto Google Earth anno 2025
Nogmaals een vrij identieke situatie. Op de foto staat het duivenhok nog steeds (allicht). Dit is ondertussen verdwenen.
|
|
|
| Localisatie van de bunker op de bunkerlinie: |
- De bunker vormde samen met La M 10 en Mo M 05 een klassieke cluster van bunkers op de achterlijn.
- De bunker voor een schijnwerper was altijd een aparte structuur zoals ook hier met La M 09.
- De combinatie bestond uit een commandobunker waarbij soms de telefoniecentrale apart bestond zoals hier (bunker Mo M 05). In andere gevallen werd deze telefooncentrale direct mee inbegrepen in de commandobunker zoals bij de bunker KH M 01 op Knokke op de Hazegrasstraat).
|
Functie van de bunker op de linie (link met eventueel andere structuren) |
- Het betreft een signaallampbunker. Dit was een type van bunker die courant werd gebouwd in de directe nabijheid van commandobunkers om op die manier soms moeilijk te bereiken andere bunkers in de directe omgeving te kunnen berichten via lichtsignalen. Deze gebruikten dan onderling een soort van morsecode met lichtsignalen.
- Deze cluster op de achterlijn was gekoppeld aan Stutzpunkt Karl op de voorlijn tegen de Belgisch-Nederlandse grens.
|
| Structuur van het bunkertje: |
- Dit type van structuren is ondanks zijn uitwendig vaak vrij grote uiterlijk, aan de binnenzijde vrij klein.
- De binnenruimte was door de band amper 2.5 x 2.5 meter groot.
- Daarnaast hadden deze structuren steeds een geknikt toegangssas.
|
Bouwplannen horende bij deze bunker |
Grondplan
Dit is het grondplan van deze bunker. Het is wel een aanpassing van een bestaand plan omdat geen enkel aanwezig plan klopt voor deze structuur. Er bestaat wel een algemeen plannetje van dit type bunker maar helaas zijn dit type van bunkers nooit identiek en zijn de nissen voor de schijnwerpers steeds specifiek aangepast naar waar de structuren liggen in de buurt op de voorlijn en rondom de bunker.
De toegang zit bovenaan links. Naar de rechter hoek zitten 2 nissen. In westkant zit nog een vrij brede nis, verstoken achter het toegangscomplex. In de rechter hoek onderaan nog 2 nissen.
(Schets: bijgewerkte Replica)
|
|
|
Omschrijving van het bunkertje: |
- Het is alvast een bunker deel uitmakend van het gedeelte van de linie opgetrokken door het Duitse Marinekorps. Voor meer details over de specifiek daarbij toegepaste bouwprincipes, zie deze link.
- Dit impliceert in elk geval dat hij volledig als een monoliet ter plaatste gestorte gewapende betonnen structuur is opgetrokken.
- De bunker heeft een geknikt toegangssas en wordt betreden via een aantal traptreden. Helaas is door puin in de toegang nu niet echt vast te stellen hoeveel dit er zijn. Vermoedelijk 2 a 3.
- Het geknikte toegangssas komt uit in een enkele kamer met nogal wat afgronde binnenwanden waar de nissen uitkomen voor het plaatsen de signaallampen.
- Als je binnenkomt in de kamer heb je 2 nissen links in de achterhoek. De 2e nis is letterlijk de hoek van de structuur.
- Naar de rechter hoek van de kamer heb je in de wand nog 2 nissen.
- Rechts achteraan zit nog 1 vrij grote nis die aan de buitenzijde het zicht geeft van een schietgat verstoken achter het uitstekende toegangssas.
- In de wand links van de toegang steekt 1 ventillatiegat naar buiten dat allicht door het plafond buiten komt.
- De kamers zijn intern uitgekleed geweest met houten planken. Je ziet nog de restanten van bevestigingslatten ingewerkt in het beton, zelfs in de boogvormige nissen voor het plaatsen van de signaallampen.
- Ter hoogte van waar de nissen in de wanden zitten aan de binnenzijde, zie je net zoals bij de kleine observatiebunkers, specifieke haken zitten voor het plaatsen van een signaallamp.
- Onderaan tegen de vloer zitten waar de signaallampen dienen geplaatst te worden vrij grote uitsparingen in de wand waarvan de functie ontbreekt. Mogelijks zijn dit ook dynamiteergaten in de bunker maar dan zouden ze normaal ook rondom de structuur overal aanwezig geweest zijn.
- Dat de openingen voor de signaallampen niets te zien hadden met schietgaten mag ook blijken uit het feit dat ze vaak doorkruist waren aan de buitenzijde met wapeningsijzer om het van buitenaf beschadigen van de schijnwerper, of proberen binnengooien van granaten, te verhinderen.
- Aan de buitenzijde heeft de bunker kleine houten blokjes in het beton ingewerkt zitten. Dit wijst er op dat hij allicht toch ook aan de buitenzijde bekleed was met een houten skelet en allicht het uitzicht van bv een stal.
|
Waar keken de verschillende gaten voor de signaallampen op uit:
De centrale witte stip is deze signaallampbunker op de achterlijn van Stutzpunkt Karl. De 2 openingen in de westelijke wand, kijken perfect uit op de structuren van Stutzpunkt Karl.De 2 openingen meer naar de noordkant, onder andere deze in de nooroostelijke hoek schijnen naar de structuren La M 23 en La M 24. De schijnwerperopening naar de oostkant, kijkt uit op een hoeve meer achteruit waar Duitse artillerie zal opgesteld hebben gestaan.
|
|
|
| Actuele toestand van deze bunker: |
- De structuur verkeert nog in een vrij goede staat en is voorlopig de enige van dit type bunkers die nog intern bezoekbaar is.
- Jammer genoeg is hij gebruikt voor een dump van zwaardere betonnen elementen zoals oude roostervloeren van stalbouw en oude betonnen palen. Hierdoor is heden de toegang amper nog betreedbaar en is de bodem intern gevuld met een laag slijk die niet meer opgedroogd geraakt.
- Ook deze bunker staat net zoals de bunker La M 10 horizontaal gebarsten.
|
| Draagt de bunker nog sporen van strijd: |
- In het toegangssas zijn enkele sporen die kunnen van kogels zijn, terug te vinden.
- Intern is er duidelijk heel wat schrapnelschade te zien. Mogelijks heeft men bij het vertrek in 1918 gepoogd de bunker de dynamiteren en staat hij hierdoor volledig horizontaal gebarsten.
- Mogelijks betreft het ook gewoon schade van bv Dovo die wel eens dergelijke bunkers durfde gebruiken om oude munitie te laten ontploffen.
|
| Anekdotes, leuke weetjes en verhalen direct koppelbaar aan dit bunkertje: |
Oudere Foto's van deze bunker
Allicht rond 1991 - Collectie Alain Van Geeteruyen
|
De cluster van de Preekboomstraat in het zicht. Naar de rechter kant van de weg, in het weiland, de hier besproken bunker La M 09. Links van de hoeve, het telefoniebunkertje Mo M 05. De commandobunker La M 09 valt niet te zien op de foto.
(Foto: collectie Alain Van Geeteruyen)
|
|
|
De zijde van de bunker met enerzijds de toegang (links) en rechts 2 nissen voor signaallampen.
(Foto: collectie Alain Van Geeteruyen)
|
|
|
Detail van de noordoostelijke hoek van de bunker waar een opening voor een signaallamp in verwerkt zit. Hier herken je dus wel sterk de puntbunkers in die courant nog kunnen gevonden worden op het gedeelte van de bunkers gebouwd door de Duitse landmacht op dezelfde linie vanaf Maldegem.
(Foto: collectie Alain Van Geeteruyen)
|
|
|
Detail van de 2 nissen voor een signaallamp kijkend op stutzpunkt Karl in de bunkerkamer. Deze was toen blijkbaar nog mooi vrij zonder de huidige rommel.
(Foto: collectie Alain Van Geeteruyen)
|
|
|
Eigen prospecties 2016 - 2017
|
Eerste prospecties anno 2016 - 2017. Zicht op het bunkertje in een weiland langs de Preekboomstraat.
|
|
|
Dit is de zijde zichtbaar vanaf de weg.
|
|
|
Zuidoostelijke zijde met links vooraan de nis voor een signaallamp.
|
|
|
Voor dit gat voor een signaallamp, veroorzaakt het toegangssas letterlijk het effect van een oreillon. Wat sterk opvalt is dat de structuur net zoals de bunker La M 10 volledig horizontaal gebarsten staat.
|
|
|
Detail van de nis voor een signaallamp. Al deze gaten voor signaallampen zijn afgeschermd met een vlechtwerk van ijzer om inwerpen van granaten te verhinderen.
|
|
|
Blik naar binnen. Achteraan zie je de 2 overstaande nissen voor signaallampen uitkijkend op Stutzpunkt Karl.
|
|
|
Als je meer naar links kijkt, zie je de 2 nissen voor signaallampen kijkend op de verbindingsbunkers tussen Stutzpunkt Karl en Stutzpunkt Gustav.
|
|
|
Zuidoostelijke zijde met 2 nissen voor signaallampen richting Stutzpunkt Karl.
|
|
|
Ook hier een vlechtwerk in de gaten. De betonnen sokkels hebben 100% niets te zien met de bunker zelf. Mogelijks stond hier lang geleden ook een duivenhok zoals bij de bunker La M 10.
|
|
|
Binnenblik in meest linkse gat voor een signaallamp.
|
|
|
Idem door het rechtse. In beide gevallen zie je achteraan de nis voor een signaallamp richting achterlijn.
|
|
|
De noordoostelijke zijde met links nog 2 nissen voor signaallampen en rechts de toegang tot de bunker.
|
|
|
gat voor een signaallamp in de hoek van de structuur. Dit uitzicht doet hard denken aan de puntbunkers gekend op het bunkergebied gebouwd door de Duitse landmacht op dezelfde linie.
|
|
|
Blik naar binnen door het observatiegat in de hoek.
|
|
|
Een laatste nis voor een signaallamp iets meer naar rechts van de hoek.
|
|
|
Nog eens de zijkant met de toegang. Hier valt sterk op hoe gebroken de structuur staat.
|
|
|
Detail van de toegang vol restanten van onder andere asbestplaten.
|
|
|
Beperkte blik naar binnen vanuit het sas.
|
|
|
Eigen prospectie 2025 - inclusief binnenzijde |
Een prospectie in 2025 leverde deze bijkomende beelden op. Uitwendig is de structuur niet gewijzigd.
|
|
|
Opnieuw een detail van de bunker en zijn toegang rechts.
|
|
|
De toegang is nog altijd zeer rommelig maar heel wat van het vroegere asbest is ondertussen wel verdwenen.
|
|
|
|
|
Terugblik van in de structuur naar de toegang. In dit geval geen sporen van hier of daar een verdwenen deur. Allicht waren deze er niet.
|
|
|
Deze foto kijkt vanaf de nissen voor signaallampen in de zuidoostelijke hoek richting toegang. Intern ligt de structuur wel vol slijk.
|
|
|
Detail van de 2 observatiegaten in de zuidoostelijke hoek van de bunker. Deze kijken uit op de randen van Stutzpunkt Karl.
|
|
|
Je herkent duidelijk gelijkaardige pinnen in het beton zoals ook terug te vinden bij de kleine enkelvoudige en dubbele observatiebunkertjes voor het opstellen van een signaallamp.
|
|
|
Een blik terug met achteraan links het toegangssas en rechts de 2 overige gat voor een signaallampen uitkijkend op de overgang tussen Stutzpunkt Karl en Stutzpunkt Gustav.
|
|
|
Een vrij gelijkaardig zicht.
|
|
|
Dezelfde stangen ook hier zichtbaar. Overal zie je ook in het beton opnieuw latten ingewerkt. De ganse structuur zal ooit intern met houten planken bekleed geweest zijn.
|
|
|
Links het gat voor een signaallamp richting achterlijn, rechts het ingangssas.
|
|
|
Merk op dat de structuur toch intern vrij zwaar beschadigd is door schrapnel. Mogelijks heeft men ooit geprobeerd hem te dynamiteren en is dit niet ten volle gelukt. Vandaar mogelijks dat hij volledig horizontaal gebarsten staat.
|
|
|
Specifieke bijkomende interessante bronnen:
|
- Agentschap Onroerend Erfgoed 2017: Hollandstellung - https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/127073
- Individuele fiche : https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/300993
- Ook hier kan men zich serieus de vraag stellen waarom een dergelijk mooi intacte structuur die ooit beschermd was, onttrokken moet worden uit zijn bescherming? Dit is de enige echt nog volledig in originele staat aanwezige structuur van dit type.
- Opnieuw een schandvlek op een dienst zoals de Dienst Onroerend Erfgoed die toch erfgoed diende te beschermen tegen verdwijnen of heb ik het totaal mis voor...
- Dit steunpunt op de achterlijn van Stuzpunkt Karl is dan bijkomend nog heel intact aanwezig.
|
|
|